Yasa, her bir yapay zeka sistemini dört farklı risk kategorisine ayırır. Uyumluluk yükümlülükleriniz tamamen yapay zekanızın hangi kategoriye düştüğüne bağlıdır. İşte bu dört seviyenin çalışma mantığı:

• Kabul Edilemez Risk : Bu kategorideki yapay zeka sistemleri Avrupa Birliği’nde hiçbir şekilde kullanılamaz ve tamamen yasaktır. Bu grupta; kamusal alanlarda gerçek zamanlı yüz tanıma ile biyometrik kimlik tespiti yapan sistemler, vatandaşları sosyal davranışlarına göre sınıflandıran sosyal puanlama, en çarpıcı örneklerden, Çin’in sosyal kredi modeli ve insanların kararlarını manipüle etmek için psikolojik zafiyetleri istismar eden yapay zeka sistemleri yer almaktadır. Bunlara ek olarak, iş yerlerinde çalışanların veya eğitim kurumlarında öğrencilerin duygularını tanımaya yönelik uygulamalar da bu mutlak yasak kapsamındadır. Bireylerin temel haklarını ve güvenliğini doğrudan tehdit eden bu sistemlere yönelik kesin yasaklar, Şubat 2025 itibarıyla resmen devreye girmiştir.

• Yüksek Risk: Bu kategorideki yapay zeka sistemlerine izin verilir, ancak sıkı kontrollere tabidir. Sağlık, güvenlik veya temel haklar üzerinde ciddi risk oluşturma potansiyeline sahip yapay zeka sistemleri bu kategoridedir. Örneğin; İK süreçlerindeki CV eleme yazılımları, bankaların kredi onay/red puanlamaları, robotik cerrahi gibi ürün güvenlik bileşenleri ve ulaşım gibi kritik altyapı önlemleri doğrudan bu kapsama girer. Bu sistemlerin kullanımı serbesttir; ancak yapay zekanın eğitildiği veri setlerinin kalitesiz, eksik veya geçmişteki toplumsal önyargıları barındırıyor olması ayrımcılığa sebep olabilir. Bu durumu önlemek için yüksek kaliteli veri setleri kullanmak, risk değerlendirmesi yapmak, otomatik log tutmak ve sağlam bir insan gözetimi mekanizması kurmak zorundasınızÇoğu yüksek riskli sistem için bu kurallar Ağustos 2026‘da, halihazırda ürün güvenliği mevzuatlarına tabi olan bazı spesifik sistemler içinse Ağustos 2027‘de tam olarak yürürlüğe girecektir.

• Şeffaflık ve Sınırlı Risk: Bu kategorideki yapay zeka sistemleri şeffaflık ve bilgilendirme gerektirir. Yapay zeka kullanımında insan güvenini korumak için tasarlanan bu kategori, kullanıcıların bir insanla değil, bir makineyle etkileşimde olduklarını açıkça bilmelerini zorunlu kılar. Şirketiniz müşteri hizmetlerinde “chatbotlar” kullanıyorsa veya “üretken yapay zeka (GenAI)” ile içerik oluşturuyorsa, buradaki temel yükümlülüğünüz karmaşık teknik dokümantasyonlar hazırlamak değil, doğrudan ifşa ve bilgilendirme sürecidir. Üretken yapay zeka sağlayan kurumlar, üretilen tüm içeriklerin yapay zeka formatında olduğunun tanımlanabilir olmasını sağlamalıdır. Özellikle kamuoyunu bilgilendirme amaçlı metinler yayınlıyor veya derin kurgu (deepfake) gibi manipüle edilmiş ses ve görüntü içerikleri üretiyorsanız, bu çıktıları net ve görünür bir şekilde etiketlemek zorundasınız. Kullanıcıların bilinçli kararlar almasını güvence altına alan bu şeffaflık ve etiketleme kuralları, Ağustos 2026 itibarıyla tam olarak yürürlüğe girecektir.

• Minimum Risk: Bu kategoride yer alan yapak zeka sistemleri için zorunlu kural yoktur. Avrupa Birliği’nde halihazırda kullanılan yapay zeka sistemlerinin çok büyük bir kısmı bu kategoriye girmektedir ve Tüzük, bu sistemler için herhangi bir bağlayıcı kural veya ek yükümlülük getirmemektedir. Spam filtreleri, yapay zeka destekli video oyunları ve müzik öneri algoritmaları gibi tüketicilere yönelik günlük araçların çoğu bu grupta yer alır. Bu tür sistemleri kullanan şirketler için resmi bir yasal uyum programı hazırlamak şart olmasa da, yüksek kalite ve şeffaflık standartlarından ödün vermemek her zaman kazandıran bir yaklaşımdır.